Αρχείο για Οκτώβριος, 2011

«Είμαστε τόσο ματαιόδοξοι που μας ενδιαφέρει η γνώμη ακόμα και ανθρώπων που δεν μας ενδιαφέρουν» είχε αναφέρει η Marie Eschenbach το 1910. Δυστυχώς μια διαχρονική, θλιβερή αλήθεια κρύβεται πίσω από τις λέξεις της. Σίγουρα η ματαιοδοξία σ’ ένα μυαλό μπορεί να προκαλέσει πολλά δεινά.

Η παιδεία που λαμβάνει και σχηματίζει ένας δημιουργός του θεάτρου (σκηνοθέτης, ηθοποιός κτλ) έχει σαν βασικό θεμέλιο την έννοια της ματαιοδοξίας. Η εκπαίδευση που λαμβάνει π.χ ένας  ηθοποιός σε μια δραματική σχολή λειτουργεί με ακρίβεια χειρουργικής επέμβασης στο να εμβολιαστούν μέσα του ορέξεις απεριόριστης αυτοπροβολής και εύκολων – ακούραστων επιλογών. Σίγουρα υπάρχουν εξαιρέσεις, εδώ αναφερόμαστε όμως στον κινητήριο μοχλό ενός συστήματος που διαστρεβλώνει και νοθεύει τις επιλογές ενός δημιουργού.

Η κύρια θέληση πολλών ανθρώπων που επιθυμούν να ασχοληθούν με το θέατρο είναι να βρεθούν στην «Εδέμ» του star system. Να ταλαντεύονται σαν άθλιοι τσαρλατάνοι ανάμεσα στα άσκοπα χειροκροτήματα και στις ανούσιες συνεντεύξεις. Όλα αυτά βέβαια μια δραματική σχολή τα προτείνει και τα προτάσσει. Άμεσα ή έμεσσα.

Διακρίνουμε επίσης την δημιουργία θεατρικών ομάδων (κυρίως νέων) που προσπαθούν με άμεσο ή έμμεσο στόχο να επιτύχουν την προβολή τους, να αποδείξουν ότι αξίζουν κάτι, ώστε να βρεθούν στα μεγάλα καλλιτεχνικά σαλόνια και να γίνουν αρεστοί από τους πανίσχυρους καλλιτεχνάδες. Κι εδώ θέτουμε το ερώτημα: αυτός τελικά είναι ο πυρήνας κινήτρων και μέσων των σύγχρονων καλλιτεχνών; Οι καλές δημόσιες σχέσεις και κάποιοι δημοσιογραφίσκοι που θα εδραιώσουν τη φήμη μας και θα μας κρατάνε ζωντανούς στο μυαλό και στη μνήμη του κόσμου.  Ο δήθεν καλλιτεχνικός <<τόπος>> αυτός σίγουρα είναι επικίνδυνος και στείρος.

Οι δημιουργοί πρέπει να παραμένουν «ελαφρείς» και «ανήσυχοι» χωρίς να εξυπηρετούν κανένα συμφέρον και χωρίς την έγνοια της καθολικής αποδοχής. Είναι στο χέρι των δημιουργών που φωλιάζουν ακόμα μέσα τους οι ανησυχίες να σπάσουν αυτό το ιεραρχικά θεατρικά κατεστημένο και να στραφούν σε έντονα δημιουργικά συστατικά χωρίς φόβο και προκαταλήψεις, εμπιστευόμενοι τις δικές τους δημιουργικές τάσεις και επαναπροσδιορίζοντας τους άξονες της τέχνης και ο,τι την περικλείει.

Αν δεν σταματήσουμε να σκύβουμε μπροστά στους ήδη σκυμμένους αρτίστες συνεχίζοντας να αναπαράγουμε τους ίδιους ηλίθιους κώδικες και να εξελλισόμαστε κάτω από τα στεγανά της καριέρας και του χρήματος δε μπορούμε να μιλάμε για μια αποδόμηση των πραγμάτων που μας ενοχλούν αλλά για τη συντήρησή τους.

Ένα ζήτημα που μας έχει προβληματίσει είναι η προσέλευση και η προσέγγιση του κόσμου σε μια θεατρική παράσταση. Ο κόσμος σήμερα στρέφεται συνήθως, σε θεατρικές παραγωγές που έχουν στελεχωθεί από διάσημους στο χώρο της τηλεόρασης. Η ποσότητα του κοινού μεγάλη, η ποιότητα στις σχέσεις που οικοδομούνται αμφίβολη. Οι περισσότεροι παραγωγοί φυσικά ελάχιστα νοιάζονται για το ρόλο της τέχνης μέσα σε μια κοινωνία και για την ποιότητα μιας δημιουργίας. Το θεατρικό κείμενο για παράδειγμα θα επιλεχθεί σύμφωνα με το τι θέλει να καταναλώσει ο κόσμος, και οι ηθοποιοί σύμφωνα με το πόσα λεφτά θα εξαργυρώσουν οι φάτσες τους στο ταμείο. Κι αυτό συμβαίνει διότι οι παραγωγοί βλέπουν το κοινό σαν οπτασία ευρώ. Άλλωστε δε θα ασχολιόντουσαν μ’ αυτό το χώρο αν δεν είχαν να κερδίσουν δόξα ή χρήμα.

Άρα για μας το θέμα έγκειται στο πως θα φτάσεις να επικοινωνήσεις μια δημιουργία με πολλούς ανθρώπους και με τι όρους θα συνδιαλλαγείς μαζί τους. Σίγουρα όλο αυτό προϋποθέτει κόπο, αγώνα και υπομονή όμως η πραγμάτωση μιας σχέσης, η οποία δεν στηρίζεται στην πλαστή εικόνα του εμπορίου, στις θεατρικές συμβάσεις ενός βολικού συστήματος και στις ορέξεις ενος κοινού για κατανάλωση εύπεπτων προϊόντων, δημιουργεί ρήγματα στην αλλοτροιωμένη σχέση δημιουργού και θεατή και επαναφέρει την τέχνη σε μια αληθινή και αυθόρμητη τοποθεσία.

Αν προσπαθούσαμε να αποκωδικοποιήσουμε το εννοιολογικό και νοηματικό ψηφιδωτό της τέχνης, που διατρέχει ιστορικά τον άνθρωπο και δεν σταματάει να εξελίσσεται, θα εντοπίσουμε πως ένα κομμάτι του είναι η αφύπνιση των ανθρώπων. Αν δεχθούμε λοιπόν πως τέχνη είναι οτιδήποτε σε βοηθάει -μέσα από τη δημιουργία- να παραμένεις ξύπνιος τότε η τέχνη σήμερα είναι αναγκαία για τη μη υπνωτισμένη σκέψη και δράση που επιβάλλουν οι καιροί μας.
Ιστορικά και μόνο μπορούμε να αναγνωρίσουμε πως η τέχνη ακμάζει σε περιόδους ύψιστης παρακμής. Σήμερα διανύουμε ένα απ’ τα χειρότερα μονοπάτια οικονομικής, ψυχικής και συνειδησιακής παρακμής. Η τέχνη είναι αναγκαίο να δώσει σαν «μαέστρος» τον ρυθμό για μια αλλαγή αξιών κατακεραυνώνωντας τους ανθρώπους με ερωτήματα για τη στάση ζωής τους.
Με αφορμή την τρέχουσα οικονομική κρίση πρέπει να «υποσιτιστεί» η υποκουλτούρα και να διογκωθεί μια πραγματικά ειλικρινής και ανόθευτη δημιουργικότητα. Μήπως κατεβαίνοντας πιο χαμηλά είναι καιρός επιτέλους να στρέψουμε τα μάτια μας από τον πάτο; Μήπως είναι η στιγμή να αποτραβηχτούμε από την ακριβοπληρωμένη «τέχνη» του θεάματος και να στραφούμε σε δημιουργίες που δεν μας κρατάνε αποχαυνωμένους;
Είναι καθήκον ενός δημιουργού που έχει δρομολογήσει στον εαυτό του άξονες χειραφέτησης να απλώσει το χέρι στον κόσμο βοηθώντας τον να επαναπροσδιορίσει και να αναπραγματευθεί έννοιες, σχέσεις και υλικά αγαθά. Η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια αλλά ανάγκη όλων των ανθρώπων ανεξαρτήτως και πρέπει με κάθε τίμημα να απαιτεί χώρο στη ζωή μας. Καμία οικονομική κρίση δεν πρέπει να λυγίσει τη ζωτική δημιουργικότητα μας.
Η περίοδος αυτή αποτελεί μέγιστη ευκαιρία για να εκμηδενιστεί η απήχηση που έχουν στον κόσμο οι στυλοβάτες της υποκουλτούρας και οι παραγωγοί των καλλιτεχνικών «σκουπιδιών» που υποθάλπτουν σάπιες συνειδήσεις και υπνωτισμένα μυαλά.
Ας είναι η εποχή που διανύουμε μια εποχή που η τέχνη θα αποδεσμευθεί από πλαστές ηθικές και θα μετατραπεί σ’ ένα πραγματικά ριζοσπαστικό και ελεύθερο εργαλείο στα χέρια των ανθρώπων.